Bình Luận Về Chính Trị Việt Nam

Nguyễn Hưng Quốc (Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Tuấn) được biết đến là một trong những nhà phê bình văn học tài ba, nhưng không nhiều người biết anh ấy còn là 1 trong những cây cây bút chánh trị luận nhan sắc bén với hàn lâm. Cuốn sách “Những bài viết về chủ yếu trị” mà tôi muốn trình làng đến chúng ta là một vật chứng cho phát biểu đó. Chánh trị thường được xem như là một đề tài ngán phèo, nhưng mà cuốn sách này có thể thu hút các bạn từ trang đầu mang lại trang cuối.

Bạn đang xem: Bình luận về chính trị việt nam

*

Cuốn sách thiệt ra là tập đúng theo những nội dung bài viết đã đăng rải rác rến trên trang blog giờ đồng hồ Việt của Đài tiếng nói của một dân tộc Hoa Kì (VOA) vào chừng hai mươi năm qua. Đó là những bài viết về văn hoá chánh trị, lòng tin và sự tín nhiệm, trí thức và chánh trị, độc tài và dân chủ, thôn hội dân sự, tính chánh trị của ngôn ngữ, và cộng sản cùng độc tài. Đây không phải là đông đảo bài phản hồi thời sự chánh trị, mà lại là luận về chánh trị với văn hoá.

Tất cả bài viết đều bàn về những vấn đề liên quan cho Việt Nam. Nguyên nhân chỉ Việt Nam? trên vì, như người sáng tác tâm sự, việt nam là nỗi ám ảnh duy nhứt trong thời hạn anh sống sinh sống xứ người. Dẫu vậy sống ở nước ngoài và quan sát về việt nam như là một ‘người xung quanh cuộc’ lại sở hữu cái hay, bởi tác giả hoàn toàn có thể đối chiếu, đối chiếu với đầy đủ nơi khác mà tín đồ trong cuộc có lẽ rằng không gồm được.

Nói là ‘tập hợp’ thì chắc rằng bạn gọi nghĩ là các bài, nhưng lại thật ra chỉ gồm 7 bài viết mà thôi. Bảy nội dung bài viết nhưng dài mang lại 410 trang. Tuy vậy độ dài của nội dung bài viết có thể chẳng tạo nên điều gì, nhưng với một tác giả như Nguyễn Hưng Quốc, người cảnh giác với chữ nghĩa, thì độ dài đó thể hiện nội dung phong phú và đa dạng và phẩm chất của mỗi bài xích viết.

Thật vậy, bài nào cũng hàm chứa nhiều cấu tạo từ chất hàn lâm, cùng được tác giả đàm đạo tới địa điểm tới chốn. Tôi phải nhấn mạnh rằng ngơi nghỉ điểm này, bởi tác giả rất khác hoàn toàn với phần đông những cây bỉnh bút chuyên nghiệp hóa về chánh trị, những người dân viết nhiều, nhưng lại họ có vẻ ‘đuối’ lúc tới đoạn cuối. Họ tất cả thể có tương đối nhiều chứng từ cá nhân hay có tương đối nhiều dữ liệu các mối tương tác cá nhân, tuy nhiên họ không có chức năng rút ra một qui lý lẽ của chứng từ cùng dữ liệu. Còn ngơi nghỉ đây, độc giả sẽ thấy nội dung bài viết nào trong cuốn sách cũng rất được tác giả lí giải một giải pháp thấu đáo, cùng khi đọc xong xuôi người viết cảm xúc mình như được khai sáng.

Văn hoá chánh trị

Cuốn sách được mở đầu bằng chia sẻ “Văn hoá với chánh trị“. Người sáng tác đặt 2 câu hỏi: (i) lý do những nước giàu có càng ngày càng giàu, còn hồ hết nước bần cùng thì càng ngày càng nghèo; cùng (ii) lý do có đa số nước theo thiết chế dân công ty tôn trọng nhân quyền, nhưng lại sở hữu những nước chọn thể chế toàn trị, độc tài. Người sáng tác lí giải rằng văn hoá là yếu đuối tố hoàn toàn có thể trả lời mang đến 2 câu hỏi đó. Số đông công trình nghiên cứu và phân tích về văn hoá của những học giả nổi tiếng như Lawrence Harrison và Samuel Huntington được trích dẫn để dẫn chứng cho vai trò đặc biệt quan trọng của văn hoá trong quá trình phát triển kinh tế tài chính và chọn lựa thể chế chánh trị của một quốc gia.

Từ văn hoá, tác giả bàn luận về văn hoá chánh trị, văn hoá tham nhũng, văn hoá dân chủ, ý thức về quyền lợi và nghĩa vụ quốc gia, kèm theo những dữ liệu và nhận xét vô cùng thú vị. Ví dụ như trong phần trao đổi về quyền lực tối cao và trách nhiệm, tác giả nhận định rằng:

Ở Việt Nam, trái lại với quyền lực, tín đồ ta muốn tuyệt vời và hoàn hảo nhất (độc quyền lãnh đạo), tuy nhiên với trách nhiệm thì fan ta muốn chia sẻ (trách nhiệm tập thể). Hậu quả là không có ai chịu nhiệm vụ về điều gì cả, ngay cả với số đông sai lầm của bản thân mình và/hoặc thuộc nghĩa vụ và quyền lợi của mình.”

Tác giả cho rằng trong lãnh vực chánh trị, một vạc hiện quan trọng đặc biệt trong nắm kỉ đôi mươi là nhân quyền. Dĩ nhiên, nhân quyền nghỉ ngơi đây không phải hiểu theo phong cách hiểu của ông đương kim Thủ tướng Việt Nam, mà lại quyền được sống, quyền được xét xử một phương pháp công minh, quyền được thoải mái ngôn luận, với quyền tự do thoải mái tư tưởng và tín ngưỡng.

Tác trả lí giải rằng một chỉ đạo chánh trị xuất sắc cần phải xây dựng cho doanh nghiệp một “tự sự chánh trị” (hiểu theo suy nghĩ “political narrative”). Tự sự là 1 trong những câu chuyện về nhận thức. Từ dấn thức dẫn cho viễn con kiến và thiên chức mà bọn họ hay thấy những chánh trị gia phương Tây xuất xắc phát biểu. Còn ở vn thì sao? Theo tác giả, sinh hoạt Việt Nam, cầm hệ trang bị nhứt của đảng cộng sản vào thời chống Pháp thì họ có khả năng xây dựng từ bỏ sự chánh trị với những mục tiêu rõ ràng. Để gây ra tự sự theo cách cộng sản, bạn ta không ngần ngại dựng bắt buộc những mẩu chuyện như Lê Văn Tám để đi lại quần chúng. Người ngoài nhìn vào thì thấy đó là 1 trong những sự bịa đặt trắng trợn, tuy nhiên với giới học trả thì đó là một tự sự chánh trị mà hoàn toàn có thể người hình thành nó lừng khừng hành vi mình bao gồm nghĩa gì. Còn thời nay thì theo tác giả các thế hệ chỉ đạo đảng cùng sản về sau không có khả năng xây dựng trường đoản cú sự chánh trị. Thậm chí còn có fan còn nói băn khoăn 100 năm sau việt nam sẽ dành được XNCH giỏi chưa! bọn họ không phác hoạ được một quãng thời gian cho quốc gia trong tương lai.

Trong phần bàn về tánh cách con người, người sáng tác đề cập đến một số trong những ‘căn bệnh’ văn hoá của tín đồ Việt được không ít người nói đến như độc ác, thù hằn, tham lam, hoang tưởng, khoe khoang. Người sáng tác thêm rằng hai bệnh lý nguy hiểm bây giờ là tính ích kỉ, giả dốivô cảm. Dẫu vậy tác giả không chỉ có bàn đến các căn bệnh dịch đó ở người việt nói chung, bên cạnh đó minh hoạ bằng những ngôi trường hợp tiêu biểu vượt trội ở giới lãnh đạo. Tác giả nhận định rằng bố căn bệnh mới đó (ích kỉ, giả dối với vô cảm) là những thử thách lớn nhứt của người việt nam hiện nay.

Độc tài cùng dân chủ

Ai trong họ cũng có một chút hiểu biết vắt nào là độc tài, và nạm nào là dân chủ. Cầm nhưng, không nhiều người trong bạn có thể lí giải sự khác hoàn toàn giữa nhì thể chế này một cách rạch ròi như người sáng tác qua chương viết về “Độc tài với dân chủ“. Chương này giúp fan hâm mộ hiểu biết rộng về dân công ty và điều kiện để sở hữu một nền dân chủ.

Độc tài được có mang là “hiện tượng thâu tóm quyền lực vào tay một người hoặc một nhóm người”. Giới chánh trị học tập còn phân chia độc tài thành 2 loại độc tài: cá nhân độc tài và khối hệ thống độc tài. Tiêu biểu cho cá thể độc tài là Adolf Hitler và Mummar Gaddafi, một cá thể thâu tóm toàn bộ quyền lực. Hệ thống độc tài bao hàm những chính sách quân chủ, và sau này là xã hội nhà nghĩa (XHCN).

Dù là cá thể hay khối hệ thống độc tài, bọn họ đều sử dụng một loại quyền lực tối cao khác nhằm biện minh cho sự tồn tại của họ. Các cơ chế quân chủ thì dựa vào khái niệm “Thiên mệnh” (quyền lực đến từ thần linh), chế độ Phát xít thì nhờ vào qui điều khoản tiến hoá để biện minh cho một sắc tộc thượng đẳng, còn XHCN thì áp dụng ý tưởng trái đất đại đồng, bình đẳng, tự do và hạnh phúc. Tuy thế tất cả cơ chế độc tài phần nhiều tận dụng giải pháp thần thánh hoá lãnh đạo để mị dân, nhưng theo đó các lãnh đạo hầu hết hoặc là ‘vĩ đại’, hoặc là ‘thiên tài’, hay những ‘kính yêu’, hay là xuất sắc’, v.v.

Đối nghịch với độc tài là Dân chủ. Tuy thế dân nhà là gì? Chữ ‘dân chủ’ như họ biết xuất phát điểm từ tiếng Hi Lạp với 2 thành phần: demos có nghĩa là dân và kratos có tức là cai trị. Dân chủ, democracy (tiếng Anh), được Abraham Lincoln định nghĩa đơn giản và dễ dàng và dễ dàng nắm bắt là:

“Chánh quyền của dân, vì dân, và vì dân”.

Triển khai từ tư tưởng đó, dân công ty trước không còn là cách tổ chức chánh quyền, nhưng theo đó chính sách phải được dân bầu một cách thoải mái và bình đẳng. Trong cơ chế dân chủ, nhà nước chỉ với một phần tử trong hệ thống bao hàm các thiết chế chánh trị, tôn giáo, văn hoá, nghiệp đoàn, thương mại, v.v. Và những thiết chế này phải chủ quyền với đơn vị nước. Tất cả các thiết chế này phải chuyển động dựa trên một nguyên tắc: pháp quyền. Pháp quyền gắn sát với những giá trị rộng rãi của nhân loại.

Nhưng dân nhà không phải tự nhiên mà có, nhưng là cả một vượt trình phát triển lâu dài. Gồm 3 vượt trình: định kỳ sử, đấu tranh, cùng học tập. Khái niệm dân chủ xuất hiện ở Hi Lạp từ bỏ 2500 năm trước, thời nhưng mà quyền bính trực thuộc vào giới tu sĩ và quí tộc, cùng phải sang 1 quá trình dấu tranh để sở hữu được vẻ ngoài dân công ty như ngày nay. Mà lại trên hết, dân nhà là một quá trình học tập. Không phải lúc nào cũng có những thiết chế như Quốc hội, dụng cụ pháp, truyền thông media là bao gồm dân chủ. Nếu những thiết chế đó không có sự thâm nhập của dân chúng thì ko thể coi là dân công ty được. đánh giá và nhận định về thực trạng ở Việt Nam, người sáng tác tỏ ra bi quan:

Sinh hoạt buôn bản hội Việt Nam bây chừ cũng không phải là miếng đất xuất sắc để nuôi dưỡng dân chủ. điều khoản không rõ ràng, nhằm sống còn bạn ta yêu cầu mánh mung. Xin trường học cho nhỏ cái: mánh mung. Xin vấn đề làm: mánh mung. Để tăng lương hoặc thăng chức: mánh mung. Ở đâu cũng cần có mánh mung cả. Thói mánh mung ấy, một mặt thịt chết điều khoản pháp, một khía cạnh giết chết cả niềm mong muốn vào dân chủ.”

Phần viết về sự khác biệt giữa dân nhà và độc tài, theo tôi, cũng là một trong sự ‘mở mắt’ mang đến độc giả. Tác giả đưa ra 6 sự khác biệt giữa nhị thể chế như sau:

Quyền cùng bổn phận: dân chủ nhấn mạnh vấn đề đến quyền (right), độc tài nhấn rất mạnh tay vào bổn phận của từng cá nhân;Bình đẳng với phục tùng: dân nhà dựa với tin vào sự bình đẳng, độc tài kiến tạo trên sự vâng phục;Con người và công ty nước: dân nhà vinh danh bé người, độc tài vinh danh bên nước;Tự do: dân nhà khuyến khích thoải mái tư tưởng, độc tài bọn áp tự do tư tưởng;Đa nguyên: dân chủ thể cao niềm tin đa nguyên, độc tài thích hợp sự đồng qui, đồng dạng cùng đồng nhứt;Thoả thuận cùng áp đặt: dân chủ vận hành qua đàm phán và yêu mến thảo, độc tài dùng quyền lực để giải quyết những xung đột.

Xem thêm:

Điều thú vui là tất cả các thiết chế độc tài phần lớn tự dấn (hay mạo nhận) là dân chủ!

Trí thức với chánh trị

Một chương trong sách tôi rất trung khu đắc là chương “Trí thức và chánh trị“. Định nghĩa về trí thức là 1 trong chủ đề … không có hồi kết. Tác giả mô tả sự khác hoàn toàn về tư tưởng trí thức giữa nước ta và phương Tây. Ở Việt Nam, “người ta xem trí thức là những người dân có nạp năng lượng học và lao hễ trí óc“, còn sinh hoạt phương Tây, học trả Thomas Sowellđịnh nghĩa trí thức là những người dân làm phần lớn việc liên quan đến ý tưởng: “Công việc của một bên trí thức ban đầu và xong với ý tưởng.” Và, chiếu theo định nghĩa của Sowell, tác giả nhận ra “hầu hết những người Việt Nam bọn họ quen gọi là trí thức đều không phải là trí thức, quánh biệt, trí thức công chúng.” tuy vậy dĩ nhiên, trong cả định nghĩa của Sowell cũng ko phải là sự việc đồng thuận sau cùng.

Tôi say đắm cách tác giả ví von về tín đồ trí thức như thể những kẻ … quá biên. ‘Vượt biên’ ở chỗ này hiểu theo nghĩa họ vượt ra bên ngoài và vượt lên lãnh vực trình độ của họ, ra khỏi biên giới của môi trường chuyển động cố hữu, và vượt biên về thái độ:

Những fan như Noam Chomsky, Andrei Sakharov, Albert Einstein, v.v. Là hầu như nhà kỹ thuật lỗi lạc trong siêng ngành của họ, tuy vậy họ còn là một những trí thức công bọn chúng hiểu theo nghĩa họ bàn về những sự việc ngoài chăm ngành.Đa số giới khoa học chuyển động trong môi trường xung quanh cố hữu (như công bố bài báo khoa học, diễn thuyết trong số hội nghị), tức là họ nói với người cùng cơ quan trong môi trường thiên nhiên khoa học, còn trí thức thì vượt biên khỏi môi trường thiên nhiên cố hữu này để rỉ tai với quần chúng. Thế vì xuất hiện thêm trong những diễn đàn khoa học, họ mở ra trên màn ảnh tivi, bên trên báo chí, với blog.Vượt biên về thái độ ở đây hiểu theo nghĩa bọn họ là các kẻ không tin tưởng lành mạnh. Bạn trí thức “nghi ngờ mọi quyền lực tối cao họ trở nên những kẻ phản biện, lúc nào cũng thắc mắc, cũng tra vấn, cũng phản bội đối.” Họ có khi trở nên cái gai trong bé mắt của kẻ vắt quyền, bọn họ là thiểu số vào cộn đồng. Cơ mà đó là 1 lựa chọn của fan trí thức, nói như Thi sĩ Vũ Hoàng Chương “Tôi: thù nhân của Số Nhiều.”

Ba sự vượt biên giới đó đánh giá một trí thức, và cũng rất có thể dùng để phân minh giữa chuyên gia và trí thức. Chuyên viên không vượt biên; trí thức quá biên. Trí thức là 1 trong những lựa chọn: “Thông minh là vì bẩm sinh. Kiến thức và kỹ năng là vì thụ đắc. Mà lại trí thức là từ nguyện. Người ta không xuất hiện là trí thức, đang đành. Ngay cả khi được học hành chu đáo, bạn ta cũng không tốt nhất thiết đổi mới trí thức nhằm chỉ quanh quẩn quanh mãi với các ý niệm và ý tưởng. Tín đồ ta rất có thể trở thành rất nhiều nhà thực hành hay thực dụng chủ nghĩa xuất sắc. Lựa chọn biến hóa trí thức là tuyển lựa sống chết với ý tưởng. Chỉ cách ý tưởng.”

Tác giả đề cập mang đến mối tương tác giữa trí thức và độc tài, và chỉ ra rằng mặcdù những nhà độc tài phần lớn tham lam, độc ác, huyễn tưởng, giả dối, nhưng quá bất ngờ thay họ có khá nhiều trí thức <đúng nghĩa> yêu mến và hết lòng bệnh vực. đều nhà độc tài như Stalin, Hitler, Mao Trạch Đông được sự ủng hộ của các trí thức nổi tiếng như George Bernard Shaw, Andre Gide, Doris Lessing, Jean-Paul Sartre, v.v. Điều bất ngờ đối với tôi là ngay cả danh hoạ Picasso, Bertolt Brecht, cùng Graham Greene cũng từng cỗ vũ Stalin cùng Mao Trạch Đông!

Tại sao giới trí thức lại ngây thơ với cả tin như thế? tác giả nghĩ rằng lí vày là chúng ta bị nhồi sọ. Nhồi sọ bằng tuyên truyền. Tác giả cho thấy thêm đã từng gặp nhiều văn nghệ sĩ ngơi nghỉ miền Bắc, với nhận xét rằng “họ ngay gần như tuyệt vời nhất tin tưởng vào giới lãnh đạo và chế độ. Trong các buổi học tập chính trị cùng văn hoá, họ lắng nghe cán cỗ giảng bài xích như nghe những lời thánh phán. Họ gặm cúi biên chép rồi về nhà, đọc lại một phương pháp thành kính.” Mà, chưa phải chỉ sinh hoạt miền Bắc, ngay lập tức cả một số trong những người bao gồm học ở quốc tế cũng tin cẩn vào chế độ. Người sáng tác viết:

“Lại nhớ, mấy năm đầu sau 1975, một vài trí thức Việt kiềuở Phápvề thăm nước rồi viết bài đăng download trên báo chí ở Paris. Bọn họ khen vn không tiếc lời. Trong lúc người việt nam đói cho xanh xao phương diện mũi, bọn họ khen đời sống siêu sung túc. Trong những khi cả sản phẩm chục ngàn con người bị bắt đi tôn tạo và con cháu họ ko được vào đại học, họ khen “chính quyền giải pháp mạng” thật tình hoà giải, ko có bất cứ một chế độ kỳ thị nào so với những tín đồ thuộc cơ chế cũ trước đó. Trong khi cả hàng nghìn người mặc kệ nguy hiểm tìm kiếm cách vượt biên trái phép tìm trường đoản cú do, chúng ta cho vn là một quốc gia dân chủ và ước ao một ngày nào này được về nước sống hẳn (dù trên thực tế, không khi nào họ về cả!)

Tác đưa trích thơ của Nguyễn Quốc Chánhđúc kết 3 ‘qui luật’ về mối liên hệ giữa thông minh, hiền lành và cùng sản:

Một bạn thông minh với lương thiện thì tất yêu cộng sản;Một người thông minh cơ mà cộng sản thì cần yếu lương thiện;Một fan lương thiện mà cộng sản thì chắc hẳn rằng không thông minh.

Tác giả chỉ ra rằng một nghịch lí trong mối tương quan giữa giới lãnh đạo việt nam và trí thức: bọn họ rất ưa thích bằng cấp, nhưng lại họ không che giấu được sự khinh bỉ cầm cố hữu so với trí thức. Vũ Thư Hiêntrong cuốn‘Đêm giữa ban ngàycó đoạn viết về tướng mạo Đinh ĐứcThiện (em ruột của Lê Đức Thọ) tạo nên sự coi thường bỉ của giới lãnh đạo dành cho trí thức:

Trong cuộc sống không nhiều năm Ðinh Ðức Thiện đã giữ hầu hết chức vụ rất đặc biệt quan trọng – bộ trưởng Bộ Cơ khí và Luyện kim, trưởng phòng ban xây dựng Khu đanh thép Thái Nguyên, Phó chủ nhiệm Tổng viên hậu cần, Tổng viên trưởng Tổng viên dầu khí, hàm thượng tướng. Ông ít học. Trình độ học vấn không thật bậc sơ đẳng. Mặc dù thế Ðinh Ðức Thiện khinh thường trí thức lắm. Ông hạ lệnh cho các kỹ sư điện đo lường và thống kê thời hạn lắp ráp đường dây cao vậy Thái Nguyên – Hà Nội. Bọn họ tính kỹ rồi report lên Ðinh Ðức Thiện: quan yếu dưới hai năm. Ông ta nghe chấm dứt liền nổi khùng: ‘Rặt một lũ bất lợi đái nát! làm cho chó gì nhưng mà mất đều hai năm. Tôi mà sai khiến cho công binh làm ấy à, chỉ nhị tháng là cùng. Tính với chả toán, tính như bé c… những anh lúc nào thì cũng cúi đầu làm cho theo sách vở của đàn thực dân đế quốc. Vào rừng chặt cây về mà lại làm cột, mắc năng lượng điện vào. Là xong. Trí thức với chả trí ngủ!’ tín đồ kể lại chuyện này là 1 trong những kỹ sư giỏi nghiệp cđ kỹ thuật thời Pháp, hôm ấy được nghe Ðinh Ðức Thiện trực tiếp quát tháo mắng.”

Nhưng làm việc Việt Nam, không hẳn chỉ giới lãnh đạo mới ghét trí thức, trong cả giới trí thức cũng ghét trí thức.

Xã hội dân sự và ngôn từ chánh trị

Trong chương bàn về “Xã hội dân sự“, tác giả đưa ra định nghĩa ráng nào là một trong những xã hội dân sự (civil society) mà trước đây hay được gọi là ‘xã hội công dân’. Nguyên nhân xã hội dân sự quan trọng? Tại vì nó là một nền tảng, một yếu đuối tố mang lại nền dân chủ. Người sáng tác trích với phê bình 11 tiêu chuẩn về một xóm hội dân sự mà lại học trả Larry diamond đề ra:

Người dân bao gồm quyền kiểm soát quyền lực trong phòng nước;Người dân bao gồm quyền vạch è cổ tham nhũng của các giới chức công ty nước;Cổ vũ quần chúng tham gia vào ở chánh trị;Xiển dương lòng khoan dung, niềm tin thoả hiệp, cùng tôn trọng sự không giống biệt;Phát triển chương trình giáo dục và đào tạo ý thức công dân trong nhà trường;Bày tỏ những quan điểm nối liền với những lợi ích khác nhau trong thôn hội;Diễn lũ đối thoại giữa các bộ lạc, tôn giáo;Huấn luyện nhà lãnh đạo tương lai;Cung cấp thông tin cho quần chúng về những vấn đề tương quan đến cuộc sống công cộng;Môi giới hoá giải những xung đột; vàGiám sát bầu cử một giải pháp khách quan.

Xã hội dân sự đọc theo 11 tiêu chí trên đang được ra đời và trở nên tân tiến mạnh ở khu vực miền nam Việt phái mạnh trong thời VNCH 1954-1975. Thế nhưng sau 1975, khái niệm xã hội nhân sự chỉ mới được đề cập từ giữa thập niên 1980! Vậy mà cho đến nay, thực trạng xã hội dân sự ở vn là một “bức tranh sai lệch và dang dở”.

Một chương không giống cũng đam mê sự để ý của tôi là “Tính chánh trị của ngôn ngữ“. Đây là một trong những chương thuộc vào ‘thế mạnh’ của tác giả vì anh là tín đồ rất đon đả và nghiên cứu sâu về ngôn từ dưới góc độ văn hoá. Ngôn ngữ, theo tác giả, tất cả 2 tác dụng chánh: một là định danh sự vật, hiện nay tượng, ý tưởng; cùng hai là phương tiện giao tiếp xã hội. Vì chưng đó, ngữ điệu có liên quan mật thiết với chánh trị.

Tác giả chỉ ra rằng rằng ngữ điệu nào cũng có thể có tính chánh trị, cùng nó được trình bày qua 2 góc độ: thực chất của ngôn từ và biện pháp ứng xử của ngôn ngữ. Bản chất ngôn ngữ ở đây là khái niệm kết cấu luận (structuralism) cùng kí hiệu học (semiotics) mà Ferdinand de Saussure đề cập. Ngôn ngữ cũng hàm cất giá trị. Ví dụ như trong tiếng Việt, bọn họ hay cho là chữ “phụ nữ” có âm hưởng lịch sự và trọng thể hơn chữ “đàn bà” (nhưng tác giả chỉ ra rằng chữ “phụ nữ” có nguồn gốc từ chữ thời xưa và nó không có nghĩa đẳng cấp như trong tâm địa thức fan Việt. ‘Nữ’ bảo hộ hình người quì, còn ‘Phụ’ chỉ sự phụ thuộc và nhiệm vụ nội trợ.)

Trong các thể chế làm việc Tàu và Việt Nam, ngữ điệu được sử dụng như là 1 trong phương tiện thể tuyên truyền. Do đó, đảng cộng sản Tàu sau khoản thời gian nắm quyền giữa những ưu tiên là chánh trị hoá ngôn ngữ. Nước ta chịu sự tác động của nhà nghĩa Mao với cũng chánh trị hoá ngôn ngữ. Tín đồ ta tạo nên một loại ngôn ngữ mới với phương châm là quảng bá bạn dạng sắc của thiết chế mới gia hạn sự trường tồn của thể chế. Tôi thấy tác giả phân tích các điểm lưu ý của ngữ điệu chánh trị mới rất thú vị: sản phẩm nhứt là tách rời những danh xưng gắn liền với chế độ phong kiến hay chính sách trước đó, và thứ nhị là làm phong cách hoá ngôn ngữ bằng cách mượn chữ Hán.

Theo đó, người ta tạo ra những cái brand name mới: thay thế chữ “kỳ” (vd phái nam kỳ) thời Minh Mạng thành “bộ” (vd nam Bộ); tín đồ đứng đầu công ty nước là “Chủ tịch“, thay bởi vì “Tổng thống“; “lính” thành “chiến sĩ“; v.v. Họ cũng mượn những danh xưng mặt Tàu như “bí thư”, “chi bộ”, “chi ủy”, “chính uỷ”, v.v.

Họ còn phân định giữa địch cùng ta. Chẳng hạn như địch là “giặc lái“, ta là “phi công“; địch là “bồi bút“, ta là “văn nghệ sĩ“; địch là “núp bên dưới tên“, ta là “nhân danh“; địch là “đầu sỏ“, ta là “lãnh đạo“; v.v.

Để nhồi sọ, fan ta dùng nhiều định ngữ hoặc té ngữ. Chẳng hạn như khi nói tới lãnh đạo là phải có chữ “vĩ đại“, “thiên tài“, “sáng suốt“. Ví dụ như đề cập về đảng thì phải đi kèm với “quang vinh“, “muôn năm“; thành công thì phải “vẻ vang” hay “vang dội“; với lịch sử dân tộc thì “rực rỡ“; với trổ tài thì “oanh liệt“; với dân tộc bản địa thì “bất khuất“; với cơ chế thì “đúng đắn“; với chỉ đạo thì “sâu sát“; với quân địch thì “tàn bạo“; với tộc ác thì “dã man“; với âm mưu của quân thù thì phải tất cả “tinh vi” xuất xắc “hiểm độc“; với chánh quyền địch thì phải có chữ “tay sai” hoặc “bù nhìn“; văn hóa, ngơi nghỉ miền Bắc, phải đi tức tốc với chữ “xã hội nhà nghĩa“, ở miền Nam, chữ “suy đồi“. Tác giả nhận xét rằng với những cách phối kết hợp từ như thế, người cộng sản đã tạo ra thành vô số những sáo ngữ.

Nhưng sinh sống Việt Nam, đặc biệt là ở miền Bắc, còn có hiện tượng “phản ngôn ngữ” (anti-language. Giải pháp phản ngôn ngữ thể hiện qua cách dùng nguyên cả một cụm từ hoặc một tự ghép hoặc một tên riêng biệt của một người hay như là một địa phương (vd: “Đi gì mà Hà Văn Lâu thế?”), cách dùng chữ ‘vô tư’ rất phổ cập (vd: “Mình vô bốn với ta đi / Vô tư nhau chả đề xuất chi nhiều lời“), hiện tượng lạ dùng phụ từ ‘hơi bị’ (vd: “Cô ấy khá bị hấp dẫn“), và hiện tượng thành ngữ bắt đầu (vd “ăn nghịch sợ gì mưa rơi“, “chảnh như con cá cảnh“, “chán như con gián“, v.v.) hiện tượng kỳ lạ phản ngôn từ thể hiện tại “một sự phản phòng lại thứ chủ yếu trị trên nhưng lại dựa trên một thứ chủ nghĩa hư vô đầy xuất xắc vọng.”

Tác giả kết luận “Nói phương pháp khác, nếu việc sử dụng ngữ điệu trong máy bộ tuyên truyền của đảng và nhà nước vn mang đầy tính thiết yếu trị thì hiện tượng lạ phản-ngôn ngữ đang phổ cập tại Việt Nam hiện giờ cũng có tính thiết yếu trị.”

Như tôi đã có lần nhận xét trước đây, Nguyễn Hưng Quốc là 1 trong những tác giả bao gồm cách viết văn rất trong sạch và khoa học, đơn giản vì anh là người yêu tiếng Việt, yêu thương ngôn ngữ. Chọn chữ chính xác. Cấu trúc ý tưởng khúc chiết. Từng chương hay bài viết đều được cấu tạo một phương pháp logic: đặt vấn đề, điểm qua các nghiên cứu và phân tích trước, nhấn định, cùng kết luận. Đó là phương pháp viết rất chuẩn mực vào khoa học nhưng mà không phải ai cũng làm được. Các ý tưởng phức hợp được diễn giải bởi một văn phong cơ mà bất cứ người nào cũng thấy dễ dàng hiểu. Hiệu quả là một tác phẩm gồm sức cuốn hút từ trang đầu mang đến trang cuối.

Ở việt nam ngày nay, chánh trị là 1 trong đề tài kha khá nhạy cảm, thậm chí nguy hiểm. Chẳng biết từ bao giờ, người việt nam bị gieo vào một suy nghĩ là bắt buộc tránh xa chánh trị vị nó nguy hiểm, mặc dù ai ai cũng thấy chánh trị bàng bạc tình trong cuộc sống chúng ta. Tuy vậy qua cuốn sách này, tác trả Nguyễn Hưng Quốc làm cho cho bọn họ gần gũi hơn với chánh trị, thậm chí còn thấy chánh trị học vô cùng thú vị. Mẫu hay của “Những bài viết về thiết yếu trị” là tác giả cung cấp cho họ một cái nhìn sáng chóe và một phương pháp hiểu new về chánh trị trong toàn cảnh Việt Nam, và đó là 1 trong những đóng góp quan trọng đặc biệt của cuốn sách.

___

Tác giả ts Nguyễn Hưng Quốc tên thật là Nguyễn Ngọc Tuấn, người gốc Quảng Nam, nay là một đồng hương của tớ ở Úc. Tác giả là một ‘fellow‘ danh dự của Đại học tập Victoria (Melbourne), và phụ trách môn tiếng Việt cùng văn học tập Việt Nam.

Sách “Những nội dung bài viết về chính trị” của Nguyễn Hưng Quốc, vì Nhà xuất phiên bản Lotus media phát hành. Sách có 421 trang, của cả Bảng tra cứu (index), có chào bán trên amazon với mức giá 17 USD.